Casper Wits en Remco Breuker gaven tijdens de dag van Talen en Culturen in Leiden op 26 september jl een actualiteitencollege over de kracht van de middenmacht.
Democratie is niet vanzelfsprekend. In Oost-Azië staan twee werelden tegenover elkaar: de autoritaire as van Rusland, China en Noord-Korea en de democratische middenmachten Zuid-Korea, Taiwan en Japan. Deze drie landen hebben ieder op hun eigen manier een antwoord gevonden op de dreiging van autoritaire grootmachten. Hun democratieën, burgerlijke vrijheden en economische bloei zijn niet vanzelfsprekend tot stand gekomen, maar bevochten en opgebouwd.
In hun nieuwe boek De Kracht van Middenmacht zetten dr. Wits en prof. Breuker centraal wat Nederland en Europa van deze landen kunnen leren. Nu de internationale rechtsorde onder druk staat en Europa geconfronteerd wordt met toenemende geopolitieke dreigingen, is het tijd om onze blik te verbreden. Te lang hebben we voor onze veiligheid vertrouwd op de Verenigde Staten en te weinig aandacht besteed aan de democratische partners in Azië, die meer op ons lijken dat je soms op het eerste gezicht zou denken:
Zuid-Korea is uitgegroeid tot een economische grootmacht die bruist van creativiteit en beschikt over een indrukwekkende defensie- en wapenindustrie. Het land laat zien dat democratie en economische innovatie elkaar kunnen versterken. Bovendien ontwikkelt Zuid-Korea defensietechnologie die vaak sneller en tegen lagere kosten beschikbaar komt dan veel Europese alternatieven.
Japan is actief op zoek naar nieuwe samenwerkingsverbanden in Zuidoost-Azië, onder meer met Indonesië en de Filipijnen, om hun positie te verstevigen en minder afhankelijk te worden van grote wereldmachten. Zij maken gebruik van hun krachten om de samenwerking te verstevigen, zo delen ze kennis over kustwachttraining, rampenbestrijding en veiligheid.
Taiwan heeft zich sinds de jaren ‘90 ontwikkeld tot een van de meest progressieve en innovatieve democratieën van Azië. Het land is bovendien onmisbaar voor de wereldwijde productie van chips. Een oorlog of Chinese overname zou niet alleen de Taiwanese democratie bedreigen, maar ook desastreuze gevolgen hebben voor de wereldeconomie. De Taiwanese bevolking weet dan ook goed wat er op het spel staat.
Wat staat er voor Nederland op het spel?
In deze landen leeft een sterk besef van wat er verloren kan gaan: democratie, vrouwenrechten, burgerlijke vrijheden en de bescherming van kwetsbare groepen. De bevolking is zich bewust van de dreiging en wil de verworven rechten niet zomaar opgeven. Die betrokkenheid confronteert ons met een ongemakkelijke vraag: waar zijn wij in Nederland nog bereid voor te vechten?
Onze democratie nemen we te vaak voor lief. Ook de groeiende internationale samenwerking tussen autoritaire staten, zoals de inzet van Noord-Koreaanse militairen in de oorlog tegen Oekraïne, krijgt in Nederland onvoldoende aandacht. Tegelijkertijd blijft onze kennis van Oost-Azië een lacune in het geopolitieke debat.
Tijd om positie te kiezen. Nederland en Europa moeten nauwere banden aangaan met deze democratische middenmachten. Daarvoor bestaan kansen: van handelsverdragen en defensiesamenwerking met Japan tot meer steun voor Taiwan en een sterkere relatie met Zuid-Korea. Dat vraagt om een duidelijke Europese koers tegenover zowel China als de Verenigde Staten.
Opvallend genoeg zoeken Japan en Zuid-Korea, ondanks hun beladen historische verleden, steeds nadrukkelijker toenadering tot elkaar. Zij begrijpen dat samenwerking essentieel is om hun democratische toekomst veilig te stellen.
De vraag is dus niet alleen wat Nederland van deze middenmachten kan leren, maar ook welke positie ons land zelf wil innemen. In een wereld waarin autoritaire machten steeds meer druk uitoefenen, is zwalken geen houdbare strategie meer. Democratische middenmachten zijn geen bijrolspelers, maar onmisbare partners voor onze gezamenlijke vrijheid en veiligheid.
Meer weten? Lees het boek De kracht van middenmacht.